Dermatitis herpetiformis: ciltteki çölyak hastalığı

Çoğu insan çölyak hastalığını bir bağırsak belirtisi veya kan testi yoluyla öğrenir. Daha küçük bir grup ise bunu cildi üzerinden öğrenir — dermatologların sonunda glutene bağladığı, dirsekler, dizler, kalçalar veya saçlı deride görülen yoğun kaşıntılı, kabarcıklı bir döküntü. Bu, dermatitis herpetiformis'tir ve tiroid hastalığının çölyakla gevşek biçimde kümelenmesi gibi, çölyak hastalığıyla yalnızca "ilişkili" değildir. Aynı altta yatan glutenin tetiklediği otoimmün sürecin kutanöz (deri) belirtisidir; bu nedenle sitemizin komplikasyonlar sayfası bunu zaten "esasen derinin çölyak hastalığı" olarak listelemektedir.

Onu yalnızca düşündürücü değil, tanısal kılan nedir

Yakın tarihli, geniş ölçekli bir sistematik derleme ve meta-analiz, çölyak hastalığı bağlamında özellikle dermatitis herpetiformis'e odaklanmıştır ^[1]. Hastalığın belirleyici özelliği — aktif bir lezyonun yanından alınan bir deri biyopsisinin direkt immünofloresansında görülen, dermal papilla uçlarındaki granüler IgA birikintileri — o kadar spesifiktir ki bunu tespit eden bir dermatoloğun gluten kaynaklı otoimmünitenin varlığını kanıtlamak için ayrı bir ince bağırsak biyopsisine ihtiyacı olmaz. Bu, çölyak tıbbında bağırsak dışı bir bulgunun daha fazla bağırsak odaklı testin tetikleyicisi olarak değil, kendi başına tanısal kabul edildiği nadir örneklerden biridir; ESsCD'nin çölyak hastalığı ve diğer glutenle ilişkili bozukluklara yönelik kılavuzunun bunu, tamamen standart seroloji ve endoskopiye dahil etmek yerine ayrı bir tanısal yol olarak açıkça ele almasının nedeni de budur ^[5].

Kan testinin doğru yapılması, klasik çölyak hastalığına göre daha büyük önem taşır

Dermatitis herpetiformis için serolojik testin, bağırsak ağırlıklı çölyak hastalığında kullanılan doku transglutaminaz ve endomisyal antikor testlerinden farklı, kendine özgü bir doğruluk profili vardır ve bu, Bayesyen meta-analitik yöntemler kullanan bir tanısal doğruluk derlemesinde doğrudan değerlendirilmiştir ^[2]. Standart egzama veya dermatit tedavisine yanıt vermeyen, kalıcı, simetrik dağılımlı, yoğun kaşıntılı bir döküntüsü olan herkes için pratik nokta şudur: yalnızca standart bir çölyak kan panelini değil, özel olarak dermatitis herpetiformis'i ve immünofloresanslı deri biyopsisini sorun, çünkü negatif rutin çölyak serolojisi bunu güvenilir biçimde dışlamaz.

Neden bu kadar yoğun kaşındığı ve lezyonları neyin tetiklediği

Daha eski ama hâlâ geçerli immünolojik çalışmalar, hastalıktaki sitokin ve kemokin düzeylerine ilişkin bir sistematik derleme ve meta-analiz de dahil olmak üzere, dermatitis herpetiformis'teki inflamatuar profili tanımlamıştır ^[4]. Ortaya çıkan tablo, yalnızca kaşımadan kaynaklanan bir tahrişten ibaret değil, gerçek ve aktif bir inflamatuar deri sürecidir — bu da döküntünün neden hastalar tarafından sıklıkla diğer çoğu kronik deri hastalığından daha yoğun kaşıntılı olarak tanımlandığıyla ve neden yalnızca standart topikal steroidlerin genellikle tek başına yetersiz bir tedavi stratejisi olduğuyla tutarlıdır.

Bir dermatitis herpetiformis tanısını yorumlamak: neler değişir, neler değişmez

Deri temizlenmesi ile bağırsak iyileşmesi arasındaki fark

DH tanısı alan biri için daha önemli inceliklerden biri, döküntü ile bağırsak lezyonunun mutlaka aynı zaman çizelgesinde iyileşmemesi ve diyet katılığının her ikisi için de bağımsız olarak önem taşımasıdır. Bu, sitemizin genel olarak çölyak hastalığı için ne kadar gluten çok fazladır sayfasında belgelediği örüntüyle tutarlıdır — belirgin bir bağırsak belirtisi olarak fark edilmeyecek iz düzeyde bir maruziyet bile bir DH alevlenmesini tetikleyebilir, çünkü derinin reaksiyon eşiği mutlaka bağırsağınkiyle aynı değildir ve DH, yalnızca bağırsak tutulumu olan bir çölyak hastasının fark bile etmeyebileceği küçük miktarlardaki glutene ünlü biçimde duyarlıdır.

Sık sorulan sorular

İlgili okumalar

• Tedavi edilmemiş çölyak hastalığı ne yapar
• Çölyak hastalığı tanısı almak
• Ne kadar gluten çok fazladır?
• Çapraz bulaşma, varsayılan değil ölçülen
• Glutensiz mi?